Ali Dikme | Qurvetê ma rê biye welatu nêwe

Ali Dikme, serra 1966 de ama Viyana. Na amaene dızdi biye. Dı serru ra dıma çerexiya Tırkiya. Serra 1970 de na raye ebe usıl u qanunê karkerdoğ guretene ama. Xele serre, hatam teqawıtana xo karê deştoğen de guriya.

HÜSEYİN A. ŞİMŞEK

Viyana –  Ali Dikme (ma werte komê xo de ira vame “Ap Ali”) serra 1945ıne de Pılemuriye de dewa Gola Tikmo de ame dina. U xona  des u ju serra xo de bi, çê ra amay İstamol. Uca, Unkapanı de nişt ro. Ali Dikme şi Wendisxanê Katip Çelebi. Xona ke şiyene ni wendisxani de wendene, lê ju deştoği de kewt bi kari ki. Kıncu deşteni musene. Peroc ra raver şiyene wendisxane, peroc ra tepya şiyene kar. İ serro de karê xu, Mahmutpaşa de bi. Bi pil, bi xort, şi eskeriya xu kerde, ama zeweciya. Gıran gıran bi wayire domanu. (Nıka phonc domanê xu este.) Ju waxt, Beyoğlu de lê ju deştoğê Hermeni de guriya.

Ali Dikme, serra 1966te ama Viyana. Na amaena xuya verene, dızdi bibi. Ebe usıl u qanunê karkerdoğ guretene nêamaybi. Dı serre ra dıma tepya çerexiya Tirkiya. Serra 1970 de na raye ebe usıl u qanunê karkerdoğ guretene çariya Viyana. Ali Dikme Viyana de xele serre, hatam teqawıtana xo karê deştoğen de guriya. Nıka u, wayirê xele tornuna. Ewro ez wazon ke Ali Dikmey de, “qurvetê çutır biye welatu nêwe”, ni ser qesey bıkeri. Persê mı be cuabê Ali Dikme cer dere.

Ap Ali, persê mınu werenden nia ro: Tu çıwaxt, çutır ama Viyana?

Ali Dikme: Ez raveri, serra 1966te amo ita. U amayise mıno veren, dızdi bi. Dı serre ra dıma tepya şiya Tirkiya. İstamol-Salıpazarı de ju İİBK (İş ve İşçi Bulma Kurumu) esto. Kamci karkerdoğ ke wazene bêre Europa, gere ke bişiyene uca, xu kayd bıkerdene. Ez ki ebe tozê lıngunê xo, şi xu kayd kerd. Ju waxt ra dıma, ju sılayiya nusnaene gurete mı. Ebe a sılayiye, serra 1970 de na raye ebe usıl u qanunê karkerdoğ guretene amo Viyana.

Tı ke a sılayiye gurete, ora dıma sebeta ita amaene çı kerd, se kerd?

Mı a sılayiye gurete şiyo İİBK. Uca, mamuri ju lista de mı dest. Her çi ra raveri ez gereke bişiyene toxtori, muayene bıbiyene. Namê toxtori lista de nusnaybi. Ez teyna nêbiyo a roce. Ma, xonde 20-25 isoni bime. Per u pia şiyayme Saraçhanebaşı. Çıke, muayenexanê toxtori uca bi. Ma uca, toxtorê Austria ki di. Toxtorê Tırkiya, verê çımunê inu de ma muayene kerdbi. Mı de thawa nêweciya; genc u burc, wes u war biyo. Nıka heni yeno aqılê mı, kesi de ju manê nêweciya a roce. Ora dıma ki ma kerdime imtanê karu. Mı, deşteni kerdbi.

Amaena tu werde manê nêmendbi. Çutır kewta raye, ebe çınay ama Viyana?

Gore “qanunê karkerdoğ guretene”, karkerdoği ebe trene amene Europa. İstasyonê mawo veren, Sirkeci (İstanbul-Sirkeci Garı) bi. O roce, ez ebe 63 karkerdoğu niştune trene. Wısar bi, asma Nisane ya ki Gulane. Serre 1970. Ma hire rocu de reştme Viyana. Roca hireine, Viyana-Südbahnhof de trene ra amayme war. Nu, amayisê mınu dıen bi. Yane, mı Viyana tene naskerdene. Cokira, mı ra ver kes nêamaybi. İsonê firmo, çarnayoğê Almanki… İnu ra tenenu dest de kağıda qolınde biye, namê firmu nusnaybi. Kağıte berz peguretene ke karkerdoğê ke sebeta a firma ame, inu biwine. Tenenu, namê karkerdoğu nusnaybi. Kam ke kami wazeno, wazenu ke i biwino, nas bıkero, xu naskerdene do. Ez werte ni sığlet ra weciyo, kewto raye. Ebe tramwayi şiyo çê hawal u xınamanê xo.

İ rocu, sıma amaybi qurbete. Nıka, ita sıma re biyo ju welatu nêwe. Se wana ni hal u dem ser?

Heya, raştiya.Qurvete ma re biye welat. Nıka aqılê ma nêsono ser; ma çutır xonde serri ita mendime! Ma ke ameyme na welat, ma vatene, “xonde phonc serri ita maneme, peyco cereme ra some welatê xo”. Hama heni nêbi. Phoncas u hire (53) serri verd ra şi! Emr amo peyniye. Porê ma biyo sıpe u palaxe. Dıdani rişiye, zoniyo de teqete nêmenda. Domani jeweciye, torni biye pil. Ma bime dek u qalık, hama hona itarime. İta ki ma re bi welat.

Tene i rocanê vereno ser qesey kena Ap Ali?

Serro ra raver ma ke xona newe amaybi ita, ma ra qe qule oli, Almanki nêzonene. Ma ke çi guretene ebe becıke musnene. Ora dıma pere kerdene lapa xu, lape kerdene derg, ino lapa ma ra ebe xo çıxa ke heq kerda, xonde pere guretene. İ bin peyser dene ma. Ma ke ita xona xeriviye de bime, pero Südbahnhof de amene peser. Namê çiye ke nêzonene, iye ke ma ra raver ame, ma ino ra pers kerdene. Heni jede sığlet nêbime u waxt. Pero pia des mordem zor reşiyene pe. Südbahnhof de pawora wındetene. Çımê ma çever de mendene. Ala kam yeno! Cıra çı museme. Xonde pawora wındetene ke qore ma şikiyene. U waxt roca peyeni (seseme) ki her ca qapanbi.

Şikina ma re ju tengiye misal bıdere?

Ju roce, heq rametiye cı dero, Hıdır Güler amo, istason de werezaê xo Alişan Güleri pers keno. Cıre sılayiye rusna, hama hatam a rocê cıra qe xevere nêgureta. Cokira kam ke newe yeno, Hıdır sono ino ra pers keno. Hama kes nêdiyo, gıran gıran ame lewê mı. Mı ra perskerd:

-Tı kotira ama?

-Ez, İstamol ra amune.

-Key toxtor de muane biya.

Mı roce cı ra vate. İ perso bin ard zonser:

-Ma thawa to namê Alişan Güleri hesna?

-Kotira wo Alişan?

-Dêsim-Mazgirt rawo.

-Ez Pılemuriye rawo. Hama Alişan Güler‚i naskon, ez ve dey ma pia esker de bime. İstamol de ma jüvin di. Toxtor ra ke vejiya, vake “son welat peyco yen”.

Mı ke ni vati, sabre apê Hıdıri tene bi hira. Mı ra nia vat:

-Be şime, ez ju mijdani dan to.

Şime ju qewa de niştme ro. Garsone ame, ma se kerd se nêkerd, thawa jüvin sare nêkerd. Ma vame “qewa”, a dota ma ra çiye vana, hama ma qe thawa famnêkeme. Ma niada ke nia nêbeno. Uştme ra şime! Raşta ju lazek bime, ma cıra pers kerd:

– Ne bao, na suke de çond qewi este?

Lazek, vırende xo be xo mordi, ora dıma ma ra ki vat:

– Hewt-heşt teni este.

Ape Xıdır, cıra nia vat:

– Ma re namê jüye bınusne.

Lacek, namê ju qewa ma re nusna, kağıte de ma. Ma ki ebe a kağıte tepia şime qewa. Pelge de cenıke. Cenıke sarê xo sana, şiye vejiye ame ke ma re ju qewa arda, lewe de ki ağwe na ro! Ape Xıdır pılna: „Na telmasa qurvete xo re onceme, hama nu merate zonê ninu se bikerime!“ Xıdır Güler, xêle serro şiyo heqiya xo.

Bême waxte nıkay. Nıka se kena, weşiya tu çutır sona?

Xele serre, hatam teqawıtana xo karê deştoğen de guriyo. İta biyo wayirê xele tornu. Zaferi Viyana de ramon weşiya xo. Hama rew rew son Tirkiya, İstamol, Gemlik, Dêsım, Pılemuriye, Gola Tikmo…

17-01-2019

Vielleicht gefällt dir auch