Graz komünistleri modeli

Graz komünistleri, KPÖ’nün genel merkezinden farklı bir hat geliştirdiler, bunda başarılı oldukları oranda farklı bir pratik sergileme olanağı bulageldiler. Rekor yükselişin geçekleştirildiği 2003 belediye seçimlerinde yüzde 20,75 oy oranıyla ikinci parti olarak 12 temsilci çıkardılar. Bu güçlerini halen koruyorlar.

HÜSEYİN A. ŞİMŞEK

GrazAvusturya Komünist Partisi (Komunistische Partei Österreich – KPÖ), ülkenin 9 eyaletinin 8’inde hem genel hem de yerel seçimlerde yüzde 1’in altında ya da civarında kalırken, Steiermark eyaletinin başkenti Graz’da yüzde 20,34 oranında bir oya sahip. Bu konumuyla, Graz Şehir Meclisi’nde hıristiyan muhafazakar ÖVP’nin ardında, en büyük ikinci partidir. En son 5 Şubat 2017 günü gerçekleşen eyalet seçimlerinde, oyunu 2012 seçimlerine göre yüzde 0,48 puan arttırdı. Şu anda, toplam üye sayısı 48 olan Graz Şehir Meclisi’nde 10, Graz Şehir Senatosu’nda 2 temsilciyle yer alıyor ve kent yönetiminde iki bakanlığa sahip. Seçimle oluşan her iki kurumda da ikinci en büyük parti konumunda. Graz KPÖ Başkanı Elke Kahr, 2005’ten beridir Graz Şehir Meclisi üyesi ve 2016’dan beridir de Graz Belediye Başkan Yardımcısı görevinde.

Sosyal demokrat SPÖ, sosyal hıristiyan ÖVP’den sonra, Avusturya Federal Cumhuriyeti daha kurulmazdan önce, 3 Kasım 1918 günü sahneye çıkmış üçüncü en eski partidir KPÖ. Cumhuriyetin kurucu meclisi, ülkeyi Şubat 1919’da seçimlere götürürken, KPÖ seçimli ilk meclisin dışında kaldı. 1921’de yapılan erken genel seçimde de sonuç aynı oldu. Bu durum, 1934’te Austro-faşist bir rejime geçilmesine, bütün partilerin yasaklanmasına kadar böyle devam etti. Yani, Birinci Cumhuriyet boyunca KPÖ önemli bir varlık gösteremedi, kitleselleşemedi.

Faşizmin yenilgiye uğratıldığı 1945’te, birkaçı hariç yasaklanan partiler tekrar sahneye çıktı. SPÖ’den Karl Renner, 27 Nisan 1945’te geçici bir hükümet kurduğunda, kabinesinde kendi partisinden 10, ÖVP’den 9 ve KPÖ’den 7 bakan yer aldı. İlk seçim ise, aynı yılın Kasım ayında yapıldı. Geçici hükümette 7 bakanla yer alan KPÖ, bütün ülke sathında sadece 4 milletvekili çıkarabildi. Toplam 174,257 oy almıştı ve bu, oran olarak yüzde 5,42’ye tekabül ediyordu. Bu sonuca rağmen, ÖVP’li Figl’ın başbakanlığı altındaki “üçlü koalisyon”da 1 bakanla temsil edildi. Ne var ki KPÖ’lü Enerji Bakanı Karl Altmann’ın kabinedeki görevi uzun ömürlü olmadı. Zira, “kapitalist bir yeniden kuruluşa ‘hayır’…” diyen partisi, buna ek olarak Marshall Planı’na da “hayır” demekteydi.

9 Ekim 1949’daki seçimlerde, KPÖ yeni bir ittifak denemesi yaptı ve milletvekili sayısını 4’ten 5’e çıkardı. “Dörtlü İşgal” döneminin (ABD, Fransa, İngiltere, SSCB) son seçimi 28 Ekim 1953’te gerçekleşti ve 1950’de önemli bir grevde etkin rol alan KPÖ, geriledi ve milletvekili sayısı tekrar 4’e düştü. Bu dönemde, “Halk Muhalefeti-VO” ile ittifak halindeydi. 13 Mayıs 1956 seçimlerinde, milletvekili sayısı 3’e gerileyen KPÖ, 10 Mayıs 1959 genel seçimlerinde tamamen parlamentonun dışında kaldı. Böylece bu parti için, İkinci Cumhuriyet dönemindeki 14 yıllık parlamento süreci sona erdi ve bir daha da mümkün olamadı.

Yükseliş Graz’da başladı ve orayla sınırlı kaldı

KPÖ, 1959’da parlamentonun dışında kaldığı süreçteki en kötü sonucu, 1983’te yüzde 1,8’le aldı. 1988’de yüzde 3,8’le başlayan yükseliş, 2003’te bugüne kadarki en yüksek orana ulaştı. Parti uzun yıllar sonra en önemli çıkışını, ülke bazında değil, bir eyalette yapmıştı: Steiermark eyaleti ve başkenti Graz’da. KPÖ, Graz’daki rekor yükselişini geçekleştirdiği 2003 belediye seçimlerinde yüzde 20,75 oy oranıyla ikinci parti olarak 12 temsilci çıkardı. Bu sonuç, bir önceki seçime göre yüzde 12,9 yükseliş demekti.

Şu anda bu rekor yükselişe aykın bir konumda, ama 2017 seçimlerine gelene kadar iniş-çıkışlar yaşandı. Mesela, 2008’deki oy oranı 11,02 idi ve önemli bir gerileme anlamına geliyordu bu. Yüzde 9,5 oy kaybıyla, temsilcilerinin yarısını kaybetti, 6 sandalyede kaldı. 25 Kasım 2012 belediye seçimlerinde yüzde 19,86 oranında oy aldı. Bu, yüzde 8,68 puanlık bir yükselişe tekabül ediyordu ve 10 temsilci demekti. 2017’de yüzde 20,34’le, rekor çıkışına çok yaklaştı, ama 2003’te 12 olan temsilci sayısı, bugün 10’da.

Solda, Graz Belediye Meclisi’nde mevcut durumu gösteren diyagram; sağda ise KPÖ’nün 1945-2017 yılları arasındaki yerel seçimlerde aldığı oy oranları.

“Graz modeli”ne dair ipuçları

Yukarıda sıralanan somut bilgiler, Graz KPÖ’yü kendi parti tarihinde bir örnek, bir model olarak taşıyor politika gündemine. Ülke, 29 Eylül’de erken genel seçime hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde, KPÖ de federal milletvekili adayları listesini açıkladı. Listenin ikinci sıra adayı, Graz KPÖ Başkanı Elke Kahr. Bu son gelişme, “Graz modeli”ni ülke sathına yayma tartışmalarını bir kere daha alevlendirdi. Peki, Graz komünistlerinin modeline dair ne tür ipuçlarına sahibiz? Aynı partinin diğer eyalet örgütlerinin yapmadığı (yapamadığı) ne tür işler yapıyor, hangi vaatlerle kitleleşiyor? Bu soruların cevabını, ayrı bir yazıda ve detaylı ele alacağız. Şimdilik, sadece Elke Kahr’ın adaylığı üzerinden genel seçim programına yansıyan kimi başlıkları sıralayacağız.

Graz KPÖ Başkanı Elke Kahr’ın federal (ülke) parlamentosu için milletvekili adayı olurken dile getirdiği talepler, Graz Modeli’nden başlıklar sayılabilir. Bu başlıkların bazılarını sıralayalım:

  • Elke Kahr (dolayısıyla Graz KPÖ), kiracıları emlak komisyonundan kurtarmak istiyor, ev kiralama işlemlerindeki aracıların kaldırılması çağrısında bulunuyor. Özellikle de ülke bazında ele alındığında, çok daha büyük bir kitleyi ilgilendiren, oldukça hayati bir sorun bu.
  • Şehirlerde toplu konut inşasının hızlandırmasını, kiralara kesin ve net bir üst sınır getirilmesini talep ediyor.
  • Graz Modeli’nin diğer bir gereği şudur: KPÖ adayları, aday oldukları görevlere gelmeleri durumunda, kendi maaşlarını 2300 avroyla sınırlayacak. Bu rakamın üzerindeki miktar, bir sosyal fona aktarılacak. Bu uygulamanın son 20 yılda, Graz’daki sonucu, ihtiyacı olan insanlara yardım etmek için 2 milyon avrodan fazla para toplanması oldu.

Graz komünistleri, KPÖ’nün genel merkezinden farklı bir hat geliştirdiler, bunda başarılı oldukları oranda farklı bir pratik sergileme olanağı bulageldiler. Ülkenin başkenti Viyana’daki parti merkez liderliğinden belli bir mesafeyi ve gerginliği kaçınılmaz kıldı bu. KPÖ’nün sıradaki genel seçime gidiş tarzına bakılırsa, Graz komünistlerinin güncel figürü Elke Kahr’ın listenin ikinci sırasında yer alması, merkezle söz konusu eyalet örgütü arasındaki ilişkiler ve çelişkilerde de yeni bir döneme girilmek istendiği sonucu çıkarılabilir.

info@toterwinkel.at

Vielleicht gefällt dir auch