Toplu konutta yeni dönem 1947’de başladı

1956 yılında, sadece 2. Dünya Savaşı’ndan sonra inşa edilen toplu konutların daire adedi, 50.000 buldu. 1951-70 yılları arasında bu sayı, yaklaşık 96.000 oldu. Yeni dönemin ilk toplu konutunun, Per-Albin-Hansson-Siedlung-West’in (Per-Albin-Hansson Batı Konutları) temeli, Favoriten Belediyesi (10. Bölge) sınırları içinde 1947’de atıldı.

Viyana – Bir önceki bölümde, Viyana’da 18 yıl içinde 390 toplu konutta 66.402 daire ve müstakil ev inşa edildiğini özetlemiştik. Bu 18 yıl, Viyana’da ilk toplu konutun (Metzleinstalerhof ‘un) temelinin atıldığı 1916 ile 1934’te ülke iç savaş ortamına sürüklenip Asutro-faşist bir diktatörlüğün kurulduğu dönemi kapsar. Faşist yönetim, cumhuriyeti lağvetti ve anayasayı (yeni “ruhani-otoriter-faşist bir devlet”e göre) temelden değiştirdi. “Anavatan Cephesi”ni inşa ederken, kendileri dışındaki bütün partileri, sendikaları, sivil kurumları yasakladı. Viyana’da da artık faşist bir belediye yönetimi vardı. Toplu konut projelerinin o yıla kadarki yapılış ve kullanılış amaç ve tarzı bir kenara bırakılarak fiilen durduruldu. 1938’de ise, ülke Almanya’nın işgali altına girdi ve 2. Dünya Savaşı’nın bitimine (1945) kadar Naziler tarafından kanlı bir diktatörlükle yönetildi. Viyana’da toplu konut geleneğinin ikinci aşaması, savaşın faşistlerin yenilgisiyle sona erdiği 1945’ten sonra başladı.

Bu anımsatmaları yaptıktan sonra, Viyana’nın toplu konut alanındaki yeni sürecine geçelim. Savaş 1945’te bitti, İkinci Cumhuriyet ilan edildi ama ülke dört devletin (SSCB, ABD, Fransa ve İngiltere olmak üzere) işgali altındaydı. İki büyük parti, yeni isimlerle sahnedeydi. Sosyal demokrat SDAP, SPÖ (Avusturya Sosyalist Partisi) olarak; 1930’ların başındaki son Genel Başkanı Engelbert Dollfuß’un “ruhani-otoriter-faşist bir devlet”e yöneldiği CS, ÖVP (Avusturya Halk Partisi) olarak. Komünistler (KPÖ) aynı adda kaldılar; yeraltından açığa çıkarak yeni dönemin önemli üçüncü partisi oldular bir süreliğine. SPÖ’den Karl Renner liderliğinde, yukarıdaki üç partinin yer aldığı geçici bir koalisyon hükümeti kuruldu. İlk genel seçim, Kasım 1945’te yapıldı. Karl Renner (SPÖ) cumhurbaşkanı oldu, yine aynı üç partiden oluşan yeni koalisyon hükümetinin başbakanı ise Leopold Figl (ÖVP) oldu. Koalisyonda bir tane bakanla yer alan KPÖ, 1947’de “Marschall Planı”nın kabul edilmesi dolayısıyla, hükümet ortaklığından ayrıldı.

Yeni dönemde ilk toplu konut: Per-Albin-Hansson-Siedlung-West

İşte, “Marschall Planı”nın kabul edildiği, komünistlerin hükümet ortaklığından ayrıldığı aynı yıl, savaştan sonra tekrar sosyal demokratların Theodor Körner başkanlığında yönetime geldiği Viyana’da toplu konut projelerinin yeni dönemi başladı. 2. Dünya Savaşı sırasında yıkılan, kullanılamaz hale getirilen ev sayısı 87.000’di. Evsiz kalmış insanların sayısı ise 35.000’ni bulmuştu. Toplu konutta yeni dönem planlanıyordu ama Viyana’da inşaat malzemeleri, nakliye ve vasıflı işçiler konusunda ciddi bir sıkıntısı vardı. Her büyük savaş sonrasının tahmin edilebilen sıkıntıları, engelleri, yoklukları!

Bu koşullar altında yeni dönemin ilk toplu konutunun, Per-Albin-Hansson-Siedlung-West’in (Per-Albin-Hansson Batı Konutları) temeli, Favoriten Belediyesi (10. Bölge) sınırları içinde 1947’de atıldı. İnşaatın ana malzemesi tuğla, kiremit ve betondu. Yeni dönemde, bina inşa edilecek arsa yetersizliğinden dolayı, yapılar daha yüksek olacaktı. Belediye toplu konutlarında “yüksek bloklar” dönemi de denilebilir buna. Birinci dönemdeki bir dizi kıstas, bir süreliğine de olsa bir kenara bırakılmak zorundaydı. “İşlevsel olmak”, artık birinci şarttı. Savaşın getirdiği yıkımın ertesinde had safhada yaşanan konut sorunu, en kısa zamanda çözülebilsin diye. Mümkün olduğu kadar kısa sürede ve çok sayıda konut üretimi, “yaşam alanı kalitesi” gibi kaygıları arka planda tutacaktı.

Bu yeni dönemin ilk toplu konutuyla ilgili önemli bir bilgi de şu: Dörtlü işgal altındaki Avusturya’ya ve başkentine İsveç’ten gelen maddi yardım. İsveç Başbakanı Per Albin Hansson, sözünü ettiğimiz toplu konuta maddi kaynak sağlamaya önayak olduğu için, SPÖ’lü Viyana Belediyesi de “teşekkür” mahiyetinde bu konutlara onun adını vermiştir. Friedrich Pangratz, Franz Schuster, Stephan Simony ve Eugen Wörle gibi mimarlar tarafından tasarlanan bu toplu konut parkında toplan 660 ev yer aldı.

Toplu Konutları Yeniden İnşa Fonu kuruluyor

1949’da Viyana Belediyesi, Toplu Konutları Yeniden İnşa Fonu’nu (Wohnhauswiederaufbaufonds) kurdu. Aynı yıl içinde, 1947’de planlanmaya başlanan Hugo-Breitner-Hof’un temeli atıldı. Penzing’de (14. Bölge’de) yer alıyordu ve toplan 1.132 daireyi kapsıyordu. 1950’lerde, eve olan talep artmaya devam ediyordu. Ev arayanların sayısı 55.000’den fazlaydı. Viyana Belediyesi, hızlı bir inşaat programına biraz daha hız vermeliydi. Floridsdorf Belediyesi’ndeki (21. Bölge) Siemensstrasse üzerinde olmak üzere, farklı semtlerde binlerce küçük ama iki katlı (“dubleks”) daireler inşa edildi. 1951’de Viyana Belediyesi, 1923’ten o yıla kadarki 100.000’inci dairesini tamamlamış oldu.

Hem toplu konutların yapımına, hem de ilgili yasal düzenlemelere hız verilmişti. 1954’te, Konut Teşvik Kanunu (Wohnbauförderungsgesetz) yürürlüğe girdi. Aynı yıl, Matzleinsdorfer Toplu Konutu’nun (Wohnhochhaus Matzleinsdorfer Platz) temeli atıldı. “Matzleinsdorfer Gökdeleni“ olarak da adlandırılan bu yapı, 1957’de tamamlandı. Aynı zamanda, 20 katlı oluşuyla Viyana kentinin ilk gökdeleni sayılan, mimarlar Ladislaus Hruska ve Kurt Schlaus tarafından tasarlanan 68 metre yüksekliğindeki bu toplu konut sitesinde, 103 daire yer aldı. Favoriten Belediyesi (10. Bölge) sınırları içinde kalıyor.

1956 yılında, sadece 2. Dünya Savaşı’ndan sonra inşa edilen toplu konutların daire adedi, 50.000 buldu. 1951-70 yılları arasında bu sayı, yaklaşık 96.000 oldu. Bu arada, önemli bir ayrıntı; 1965’ten itibaren, toplu konutta geniş alan yerleşimine geçildi. Olağanüstü koşulların işlevsellik dayatmasında gevşeme yaşanan bir süreç başladı.

(Devam edecek)

…………………………………………………………
Bölümün Kaynakları:
– www.geschichtewiki.wien.gv.at
– https://de.wikipedia.org
– www.wienerwohnen.at
– Hüseyin A. Şimşek, Türkiye’den Avusturya’ya Göçün 50 Yılı, Belge Yay. – İstanbul, 2014

Vielleicht gefällt dir auch