Yarın yarışacak 8 partiden son 3’ü: NEOS, JETZT ve Wandel

11 bölümden oluşan bu araştırmada, yarın yapılacak erken genel seçimine ülke çapında katılan 8 parti tanıtmış olduk. Bu son bölümü NEOS, Liste JETZT (Liste ŞİMDİ) ve Wandel (Değişim) adlı partilere ayırdık.

Viyana – Bu yazı dizimizi, erken genel seçime bir gün kala, 11. Bölüm ile tamamlıyoruz. İlk bölümde, 1918-2019 arasında, iki cumhuriyet boyunca Avusturya’nın partiler panoramasını özetlemiştik. Sonraki dokuz bölümün ikişer bölümünde sosyal demokrat SPÖ’yü (1918-1945 arasının SDAP’ını) ve sosyal hıristiyan ÖVP’yi (1918-1934 arasının CSP’sini) anlatmıştık. Burjuva federal cumhuriyete alternatif bir sovyetik cumhuriyet önerdiği ve 1934-1945 arasındaki faşizm dönemlerinin direniş hareketinde kilit rol oynadığı için komünist KPÖ’ye üç bölüm ayırdık. Bir önceki 10. Bölüm’de ise Avusturya’da Yeşil Hareket’in gelişimini ve Yeşiller Partisi’ni işlemiştik.

Araştırmamızın başlığı, dolayısıyla kapsamı “seçime katılan partiler”. Yarın yapılacak 29 Eylül erken genel seçimine ülke çapında (yani federal düzeyde) 8 tane parti katılıyor: ÖVP, SPÖ, FPÖ, Yeşiller, NEOS, Liste JETZT (Liste ŞİMDİ), KPÖ ve Wandel (Değişim). Bunlardan mevcut Ulusal Meclis’te grubu olan partiler ve milletvekili sayıları şöyle: ÖVP (61), SPÖ (52), FPÖ (50), NEOS (10) ve JETZT (6). 4 tane de bağımsız milletvekili bulunuyor. Dizi yazımızın bu son bölümünde NEOS, Liste JETZT (Liste ŞİMDİ) ve Wandel (Değişim) adlı partileri tanıtacağız.

NEOS’un 29 Eylül’de yarışacak adayları bir arada.

NEOS – Neue Österreich (Yeni Avusturya)

Bu son bölümde ele alacağımız üç partiden ilki NEOS. “Yeni Avusturya”nın (Neue Österreich) ilk hecelerinden oluşturulmuş bir kısa isim kullanılıyor. Şu anda mecliste yer alanlar arasında en genç parti. Kuruluşunu sağlayan çalışmalar –elbette farklı yapısal formatlarda- 2007 yılına kadar dayanır. “Phönix” (Anka), “Österreich spricht” (Avusturya Konuşuyor) gibi platformlar vardı o yıllarda. 2012 yılında, ülkedeki “demokratik ortamın geliştirilmesi” amacıyla daha etkin olmaya yöneldi bu gruplar. Kişi olarak öne çıkan isimler Matthias Strolz ve Veit Dengler idi. 27 Ekim 2012 günü, Viyana-Urania VHS’de bir toplantı yaptı bu gruplar. Bu, NEOS’u ortaya çıkaran ilk adım sayılır. Matthias Strolz o toplantıdaki katılımcıların yüzde 96,2’sinin oyuyla başkan seçildi. Ocak 2013’e gelindiğinde, üye sayısı 1000’i aşmıştı bile.

Mart 2013’te, NEOS genişleme yönündeki ittifak çalışmalarında somut adımlar atmaya başladı. Liberal Forum (Liberalen Forum) adlı parti ve “Genç Liberaller” (Jungen Liberalen) adlı bir grupla birlikte hareket etme kararı aldı. Liberal Forum4 Şubat 1993 tarihinde aralarında Heide Schmidt, Friedhelm Frischenschlager ve Thomas Barmüller’in yer aldığı FPÖ’den ayrılan bir grup tarafından kurulmuş, ancak çok da etkili olamamış bir partiydi. Birlikte hareket etme kararının ilk meyvesi, 2013 genel seçimlerine ittifak halinde katılmaları oldu. 2013’te kurulan seçim ittifakın adı da “NEOS” idi. Bu ittifaka, Yeşiller Partisi’nin ekonomi odasındaki (Grünen Wirtschaft) kimi üyeleri de katıldı.

19 Mayıs 2013’te, genel seçimler yaklaşmışken, parti ülke çapındaki örgütlenmesini tamamladı. Genel seçimlere katılmasının önünde herhangi bir engel kalmamıştı. İnşaat şektöründeki milyarderlerden Hans Peter Haselsteiner, bu partinin bir numaralı finansörü konumundaydı. Haselsteiner, seçimlerde aday olmuyor, herhangi bir kademede yöneticilik pozisyonu istemiyor, sadece finansal destek sağlıyordu. 29 Eylül 2013 günü yapılan söz konusu genel seçimlere genişleyerek katılan NEOS, yüzde 5 oy alarak, barajı geçti ve 9 milletvekiliyle Ulusal Meclis’e girdi. Ulusal Meclis’in 25. Dönemi’nin en küçük partisi oldu.

Katıldıkları ilk genel seçimde aldıkları bu olumlu sonuçtan sonra, “NEOS” adı altında ittifak halinde seçimlere katılan partiler ve gruplar 25 Ocak 2014’te yapılan bir kongreyle “ortak bir parti”de karar kıldı. NEOS adıyla çalışmalarına devam eden ortak partinin katıldığı ikinci genel seçim, 2017’deki oldu. Parti, oy oranını yüzde 5,3’e, milletvekili sayısını ise 10’na çıkardı.

Kurulduğu günden 7 Mayıs 2018’e kadar, NEOS’un Genel Başkanı Matthias Strolz idi. Strolz, Yeşiller Partisi’nin iki dönem öncekiülke sözcüsü Eva Glawischnig’i anımsatan bir şekilde “beklenmeyen geri çekilme kararı” aldı. Partinin seçilmiş yeni genel başkanını, yapılacak olan kongre belirleyecek. Haziran 2018’deki parti kongresinde, yeni (aynı zamanda mevcut) başkan olarak Viyana Eyalet Örgütü Başkanı Beate Meinl-Reisinger, delegelerin yüzde 94,8’nin oyuyla seçildi. Sıradaki önemli seçim, 26 Mayıs 2019 günü gerçekleşen Avrupa Parlamentosu (AP) seçimi oldu. NEOS, yüzde 8,44 ol aldı ve bir temsilci (Claudia Gamon’u) gönderdi Brüksel’e.

NEOS, “orta sınıfın klasik partisi” olarak tanımlanır genellikle. Sağ ve sol yelpazeler esas alındığında, “merkez”de olmayı hedefleyen bir iddiaya sahip. Sosyal (muhafazakar) hıristiyan ÖVP ile Yeşiller Partisi’nin ortasında bir yere yerleştirilir. Ekonomi ve vergi politikaları çerçevesindeki programatik tezleri ÖVP’ye yakın, bazen örtüşüyor. Sosyal konularda ve eğitim politikasında ise Yeşiller’e yakın duruyor. Seçmen profili, daha çok ÖVP’nin seçmenlerine benziyor; “sağ bir eğilim”le siyasi spektrumun merkezinde duran bir seçmen. Fakat NEOS’un seçmenleri arasında, daha az ve belirsiz bir tonda sol bir potansiyel de söz konusu. Bir bütün olarak tanımlamak gerekirse, bu parti, “modern ve liberal bir burjuvazi”yi temsil ediyor.

Halihazırda meclisin dördüncü partisi konumunda olan NEOS’un yarın yapılacak Ulusal Meclis genel seçiminde yüzde 9 oy alması bekleniyor. NEOS, son iki yıl içinde yapılan/yapılacak olan önemli üç seçimde, oylarını düzenli olarak yükselten bir parti durumunda.

JETZT’in Genel Başkanı Maria Stein (solda) ve 29 Eylül seçimindeki 1. sıra adayı Peter Pilz.

Liste JETZT (Liste ŞİMDİ)

Yeşiller Partisi’nde 2017 yılı sonbaharında yapılan genel seçimden önce, iki ayrı koldan iki bölünme yaşanmıştı. Özellikle de partinin ülke sözcüsü Eva Glawischnig’i protesto eden gençlik örgütü yöneticileri, ikna edilemedi ve ayrıldılar. Yanı sıra, parti içi ön seçimlerde milletvekili adayı olacak kadar oy alamayan kurucu milletvekillerden Peter Pilz de ayrılarak, sıradaki seçimlere ayrı bir listeyle (Liste Pilz’le) girmeye karar verdi. 2012’den beri partinin ülke sözcülüğünü yapan Eva Glawischnig’in bütün görevlerinden geri çekildi. Yeşiller Partisi, hızlı bir çözülme, dağılma sürecine girdi. 2017’de yapılan genel seçimlerde, parti, kuruluşundan bugüne ilk kez Ulusal Meclis’in dışında kaldı. Partiden ayrılıp ayrı bir listeyle seçimlere katılan Peter Pilz’in “Liste Peter Pilz”i ise, az bir farkla yüzde 4’lük barajı aşarak 4 milletvekiliyle mecliste yer alan beşinci parti oldu.

Liste Peter Pilz”, parlamentoya girdikten bir süre sonra, adını “Liste JETZT” (Liste ŞİMDİ) olarak değiştirdi. 26 Mayıs 2019 günü yapılan AP seçimlerine de katılan Liste JETZT adlı bu partinin 1. Sıra Adayı yine eski bir Yeşiller milletvekili olan Johannes Voggenhuber idi. Fakat AP seçimlerinde umduğunu bulamadı bu parti. Bu kez, Liste JETZT çok az oy alıp bajın altında kaldı. Yeşiller Partisi ise, üçe bölünmesine rağmen yüzde 13’ün üzerine çıkarak aşağı yukarı eski potansiyelini geri kazandı. Bu sonuçtan hemen sonra Liste JETZT’in kurucu lideri Peter Pilz, genel seçimlerde Yeşiller Partisi’yle ortak hareket etmek istediklerini açıkladı.

Yeşiller Partisi’nden olumsuz bir yanıt geldi buna. Liste JETZT’le herhangi bir ortak çalışma içinde olunmayacağı açıklandı. Liste JETZT’in, 29 Eylül günü yapılacak erken genel seçime katılıp katılmayacağı, nasıl katılacağı konusu Haziran ayı başına kadar belirsiz kaldı. Daha sonra Genel Başkanı Maria Stern, seçimlere katılacaklarını açıkladı. Temmuz başında ise, Liste JETZT bir çözülmeyle yüz yüze kaldı. 2017 genel seçimlerinde Liste PILZ’le Ulusal Meclis’e giren milletvekillerinden Alma Zadic, Yeşiller Partisi’ne geri döndü. “Liste PILZ’in politik hayatı iki yıl sonra bitmiştir”, başlıkları yansıdı medya organlarında. Zadic, yarınki seçimin Yeşiller Partisi adayları arasında. Öte yandan, Yeşiller Partisi’ne geçmediler ama, Liste JETZT’in üç milletvekili de düzenledikleri basın toplantısında, Ulusal Meclis seçimlerinde aday olmayacaklarını açıkladılar. Aslında hareketteki çözülme Bruno Rossmann, Wolfgang Zinggl ve Alfred Noll’un bu geri çekilişleriyle de sınırlı değildi. Stephanie Cox da artık Liste JETZT’le çalışmayacaktı.

Şu anda Ulusal Meclis’in beşinci partisi konumunda bulunan Liste JETZT’in 29 Eylül’de yeniden seçilmesine hiçbir ankette ihtimal verilmiyor. 2017 genel seçiminde, ayrıldığı Yeşiller Partisi’nin Ulusal Meclis’in dışında kalmasına sebep olan Liste JETZT‘in, şimdi Yeşiller Partisi tarafından devre dışı bırakılacağına kesin gözüyle bakılıyor.

WANDEL’in 29 Eylül seçimindeki ilk iki adayı.

Wandel (Değişim)

Bu parti Eylül 2012’de kuruldu. Bugüne kadar 2013 genel seçimi ve 2019 AP seçimine katıldı. Parti çizgisinin ağırlıklı talepleri başında eşit dağılım, fırsat eşitliği ve sürdürülebilir ekonomi (üretim) geliyor. Kendini “ilerici” bir parti olarak tanımlayan Wandel, küresel kapitalizme karşı çıkan, anti-oligarşik bir duruşa sahip. Finansal ve sosyal refahın, bütün toplumun katılımıyla yaratılması ve herkese eşit pay edilmesini savunuyor. Bu ve benzeri temaları içeren programını, “Demokratik Modernite – Değişim İçin Bir Manifesto” şeklinde adlandırmaktadır.

Resmi olarak ülke bazında örgütlenmiş federal bir parti olan Wandel’in Yönetim Kurulu’nda Christian Raming, Christoph Schütter, Daniela Platsch, Fayad Mulla, Konrad Steurer ve Michael Gunczy yer alıyor. Kişi liderliği tarzına karşı bir duruşu var. Bağış ve üyelik aidatlarıyla kendini finanse eden parti, bu gelirlerini ve giderlerini, partinin internet sitesinde düzenli olarak yayınlar.

29 Eylül 2013 genel seçimine Viyana ve Yukarı Avusturya (Oberösterreich) eyaletlerinde olmak üzere, yerel bazda katıldı ve yüzde 0,9 oy aldı. 25 Mayıs 2014’teki AP seçiminde, KPÖ ile birlikte hareket etti ve Başka Avrupa (Europa Anders) seçim ittifakıyla hareket etti. Korsan Parti’nin de (Piratenpartei Österreichs) yer aldığı bu ittifak, yüzde 2,14 oy alabildi ve barajı geçemedi. 2019 AP seçimindeki adayları Daniela Platsch idi.

29 Eylül erken genel seçimindeki ilk iki adayı Fayad Mulla ve Daniela Platsch. Bu partinin barajı aşması beklenmiyor. Yüzde 1’in üzerine çıkması bile başarı sayılabilir.

 (Bitti)

…………………………………………………………………………..

 Bu bölümde yararlanılan kaynaklar:

  • Hüseyin Şimşek, Türkiye’den Avusturya’ya Göçün 50 Yılı, Belge Yayınları, İstanbul-2014
  • de.wikipedia.org
  • wien.gv.at
  • neos.eu
  • dasjetzt.at
  • derwandel.at

Vielleicht gefällt dir auch